Tekne ve yat sigortalarında sigorta şirketi hangi kalemleri öder? hangilerinden kaçınabilir?
Tekne ve Yat Sigortalarında Teminat Dışı Hâller: Sigorta Şirketi Hangi Durumlarda Ödeme Yapmayabilir?
Tekne ve yat sahipleri için sigorta, denizde meydana gelebilecek çarpışma, karaya oturma, fırtına, yangın ve benzeri risklerin ekonomik sonuçlarını azaltan önemli bir güvencedir. Ancak bir teknenin sigortalı olması, meydana gelen her zararın sigorta şirketi tarafından karşılanacağı anlamına gelmez.
Özellikle deniz araçlarında kullanım amacı, seyir yapılan bölge, teknenin teknik durumu ve poliçede belirlenen özel şartlar, sigorta tazminatının kapsamını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle tekne sigortalarında yalnızca prim tutarına değil, teminatın sınırlarına ve istisnalarına da dikkat edilmelidir.
- Tekne sigortası hangi riskleri kapsar?
Tekne ve yat sigortalarının kapsamı, poliçenin türüne ve düzenlenme koşullarına göre değişir. Bazı poliçeler teknenin gövde ve makinelerinde meydana gelen belirli fiziksel zararları kapsarken, bazı düzenlemeler üçüncü kişilere karşı sorumluluk risklerine odaklanır.
Çarpışma, karaya oturma, yangın veya fırtına gibi olayların teminat kapsamında bulunup bulunmadığı, poliçenin genel ve özel şartlarına göre belirlenmelidir. Bir riskin sigorta sektöründe yaygın olarak teminat altına alınması, her poliçede mutlaka karşılandığı anlamına gelmez.
Bu nedenle sigorta yaptırılırken teknenin kullanım biçimi, seyir alanı, ticari veya özel amaçla kullanılması ve poliçede belirtilen teminatlar dikkatle incelenmelidir.
- Teknenin beyan edilen kullanım amacı dışında kullanılması
Tekne sigortalarında kullanım amacı önemli bir unsurdur. Özel kullanım için sigortalanan bir teknenin ticari kiralama faaliyetinde kullanılması veya poliçede belirtilen seyir alanının dışına çıkılması, somut olayın özelliklerine göre teminat uyuşmazlığı doğurabilir.
Örneğin, özel gezi amacıyla sigortalanan bir yatın düzenli olarak ücret karşılığında müşteri taşıması hâlinde, sigortacı kullanım biçiminin poliçe şartlarına uygun olup olmadığını inceleyebilir.
Bununla birlikte, kullanım koşullarına aykırılığın her durumda otomatik olarak tazminatın reddini gerektirdiği söylenemez. İhlalin niteliği, poliçe hükümleri, ilgili mevzuat ve olayla bağlantısı birlikte değerlendirilmelidir.
- Bakım eksikliği ve teknenin teknik durumu
Teknenin düzenli bakımının yapılması, denize elverişlilik koşullarının korunması ve gerekli teknik kontrollerin gerçekleştirilmesi, deniz güvenliği bakımından önem taşır.
Bakım eksikliği nedeniyle meydana gelen bir makine arızası veya su alma olayı, sigorta şirketiyle uyuşmazlığa yol açabilir. Ancak teknik bir arızanın meydana gelmiş olması, tek başına sigorta teminatının bulunmadığını göstermez.
Öncelikle zararın neden kaynaklandığı, arızanın niteliği, poliçenin hangi riskleri kapsadığı ve varsa ilgili istisnalar incelenmelidir. Bakım kayıtları, servis belgeleri, teknik raporlar ve önceki onarımlara ilişkin faturalar bu değerlendirmede önem kazanabilir.
- Deniz kazasının geç bildirilmesi
Sigorta sözleşmelerinde, rizikonun gerçekleşmesinden sonra sigortacıya bildirim yapılmasına ve hasarın belgelenmesine ilişkin yükümlülükler bulunabilir. Tekne çarpışması veya karaya oturma gibi olaylarda gecikmeden bildirim yapılması, hasarın tespiti ve zararın artmasının önlenmesi bakımından önemlidir.
Bununla birlikte, bildirimin gecikmesi her durumda sigortacının bütün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Gecikmenin nedeni, sigortacının inceleme imkânına etkisi, zararın artıp artmadığı ve uygulanacak mevzuat dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle tekne sahiplerinin poliçede belirtilen ihbar koşullarını incelemesi ve kaza sonrasında mümkün olan en kısa sürede sigortacıyla iletişime geçmesi yararlı olacaktır.
- Teknenin ticari faaliyet nedeniyle uğradığı zararlar
Ticari amaçla kullanılan bir teknenin kazaya karışması, yalnızca onarım giderleriyle sınırlı kalmayan ekonomik sonuçlar doğurabilir. Teknenin sefer yapamaması, kiralama sözleşmelerinin yerine getirilememesi veya planlanan faaliyetlerin aksaması nedeniyle gelir kaybı ortaya çıkabilir.
Ancak teknenin gövde ve makine hasarını karşılayan bir poliçenin, ticari kazanç kaybını da mutlaka karşılayacağı varsayılmamalıdır. İş durması veya kazanç kaybına ilişkin teminatların bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
Tazminat talebinde ticari sözleşmeler, gelir kayıtları, rezervasyon belgeleri, onarım süresi ve iptal edilen faaliyetlere ilişkin kayıtlar önem taşıyabilir. Talep edilen zararın gerçekliği ve kazayla bağlantısı ortaya konulmalıdır.
- Sigorta şirketi tazminat talebini reddederse ne yapılmalıdır?
Sigorta şirketinin ödeme yapmaması veya talebin yalnızca bir bölümünü karşılaması hâlinde, öncelikle ret gerekçesi yazılı olarak incelenmelidir. Gerekçenin poliçedeki hangi hükme dayandığı, hasar tespitinin nasıl yapıldığı ve zararın hangi bölümünün kabul edilmediği belirlenmelidir.
Uyuşmazlığın niteliğine göre ek belge sunulması, teknik inceleme alınması, sigortacıya yeniden başvurulması veya uygun hukuki yollara müracaat edilmesi değerlendirilebilir. Dava ya da tahkim yolunun kullanılabilirliği, sigortacının tabi olduğu mevzuata ve uyuşmazlığın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Ayrıca sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan taleplerde zamanaşımı sürelerinin kaçırılmaması gerekir. Sigorta türüne ve talebin hukuki niteliğine göre uygulanacak süreler farklılık gösterebilir.
Sonuç
Tekne ve yat sigortalarında teminatın kapsamı, yalnızca poliçenin varlığına bakılarak belirlenemez. Kullanım amacı, teknik durum, seyir alanı, hasarın meydana geliş şekli ve poliçedeki özel şartlar birlikte değerlendirilmelidir.
Tekne sahiplerinin sigorta sözleşmesini yaptırırken teminat dışı hâlleri incelemesi, kaza sonrasında delilleri koruması ve sigorta şirketine zamanında bildirim yapması olası uyuşmazlıkların önlenmesi açısından önemlidir.
Sigorta şirketinin ödeme yapmaması durumunda ise ret gerekçesinin hukuki dayanağı incelenmeli ve somut olaya uygun başvuru yolu belirlenmelidir.