Aracınız ile kaza yaptınız izlemeniz gereken yollar nelerdir, masraflar kime aittir,kusur oranı neye göre belirlenir?
Araç Çarpışmalarında Sigorta Tazminatı: Hasar, Değer Kaybı ve Kusur Oranı Nasıl Değerlendirilir?
Trafik kazaları, yalnızca araçlarda meydana gelen maddi hasarla sınırlı olmayan; araç sahiplerinin ekonomik durumunu, kullanım imkânlarını ve bazı durumlarda bedensel bütünlüklerini de etkileyen olaylardır. Bir trafik kazasının ardından hasarlı aracın onarılması kadar, kazadan kaynaklanan diğer zararların kim tarafından ve hangi koşullarda karşılanacağı da önem taşır.
Türk hukukunda trafik kazalarından doğan zararların karşılanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve zorunlu trafik sigortasına ilişkin düzenlemeler temel hukuki dayanakları oluşturur.
- Trafik kazasında sigorta hangi zararları karşılar?
Zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletenin üçüncü kişilere karşı doğabilecek hukuki sorumluluğunu, poliçe kapsamı ve limitleri dahilinde güvence altına alır. Bu nedenle kazada kusurlu olan aracın zorunlu trafik sigortası, zarar gören kişinin belirli koşullar altında tazminat talep edebileceği başlıca kaynaklardan biridir.
Araç çarpışmalarında gündeme gelebilecek zararlar şunlardır:
- Araç hasarı: Kazada zarar gören aracın onarımı için gerekli ve hukuken karşılanabilir giderler.
- Araç değer kaybı: Aracın kaza öncesindeki piyasa değeri ile onarım sonrasındaki piyasa değeri arasında, kazaya ve onarıma bağlı olarak oluşan değer azalması.
- Araç mahrumiyet zararı: Aracın kullanılamadığı dönemde ortaya çıkan, somut olayın özelliklerine göre talep edilebilecek zarar.
- Bedensel zararlar: Yaralanma veya ölüm hâlinde kanunun öngördüğü tedavi giderleri, kazanç kaybı ve diğer ilgili zararlar.
Her zarar kalemi aynı koşullarla ve aynı sigorta kapsamında karşılanmaz. Özellikle araç mahrumiyet zararı bakımından zorunlu trafik sigortasının teminat kapsamı ile kazaya neden olan kişinin genel sorumluluğu birbirinden ayrılmalıdır.
- Kusur oranı tazminatı nasıl etkiler?
Trafik kazalarında tarafların kusur durumu, tazminat miktarının belirlenmesinde önemli bir etkendir. Kazaya ilişkin tutanak, olay yeri görüntüleri, kamera kayıtları, tanık anlatımları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi birlikte değerlendirilir.
Örneğin, bir aracın diğer araca arkadan çarpması her olayda otomatik olarak aynı hukuki sonuca yol açmaz. Takip mesafesi, ani fren, yol ve trafik koşulları ile diğer sürücünün davranışları da somut olay çerçevesinde incelenebilir.
Zarar gören kişinin de kazanın meydana gelmesinde kusuru varsa, Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi çerçevesinde tazminatta indirim gündeme gelebilir. Bununla birlikte, kusur oranının tazminata etkisi her zarar kalemi ve sorumluluk ilişkisi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
- Araç değer kaybı nasıl talep edilir?
Bir aracın kaza sonrasında usulüne uygun şekilde onarılması, aracın piyasa değerinin mutlaka tamamen eski hâline döndüğü anlamına gelmez. Özellikle belirli parçalarında işlem veya değişim yapılan araçlarda ikinci el piyasası bakımından değer azalması ortaya çıkabilir.
Değer kaybı değerlendirilirken aracın yaşı, kilometresi, hasarın niteliği, önceki hasar geçmişi, yapılan onarım ve piyasa koşulları gibi unsurlar dikkate alınır. Önceden hasar görmüş aynı bölümlerdeki işlemler de değerlendirmeyi etkileyebilir.
Değer kaybı talebi için genellikle kaza tespit tutanağı, ruhsat bilgileri, hasar fotoğrafları, ekspertiz ve onarım belgeleri ile varsa önceki hasar kayıtları önem taşır. Sigortacıya başvuru yapılırken talebin dayanağını oluşturan belgelerin mümkün olduğunca eksiksiz sunulması gerekir.
- Sigorta şirketine başvuru zorunlu mudur?
Zorunlu trafik sigortasından kaynaklanan taleplerde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca dava açılmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması kural olarak zorunludur. Sigortacının kanunda öngörülen süre içerisinde cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde, şartları oluşmuşsa yargı yoluna başvurulabilir.
Uyuşmazlığın niteliğine göre sigorta tahkim sistemi de değerlendirilebilir. Ancak başvuru yolları, görevli merci ve süreler; talebin türüne, sigortacının durumuna ve ilgili mevzuata göre belirlenmelidir.
- Sigorta şirketinin ödediği tutar yeterli değilse ne yapılabilir?
Sigorta şirketinin yaptığı ödeme, zarar gören kişinin bütün zararlarını karşılamayabilir. Böyle bir durumda öncelikle ödemenin hangi zarar kalemleri için yapıldığı, kusur oranının nasıl belirlendiği, poliçe limitleri ve hesaplama yöntemi incelenmelidir.
Eksik ödeme bulunduğu düşünülüyorsa ek başvuru yapılması, teknik inceleme alınması veya uyuşmazlığın niteliğine göre tahkim ya da dava yoluna gidilmesi değerlendirilebilir. Bununla birlikte, poliçe limitleri, daha önce yapılan ödemeler ve varsa ibra ya da sulh belgelerinin hukuki etkisi ayrıca incelenmelidir.
Sonuç
Trafik kazasının ardından yalnızca aracın tamir masrafına odaklanmak, diğer zarar kalemlerinin gözden kaçmasına neden olabilir. Araç hasarı, değer kaybı, bedensel zararlar ve araç mahrumiyeti talepleri birbirinden farklı hukuki değerlendirmeler gerektirir.
Bu nedenle kazaya ilişkin belgelerin korunması, kusur durumunun doğru incelenmesi ve sigorta başvurusunun usulüne uygun yapılması önemlidir. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, tazminat talebi belirlenirken olayın özellikleri ve uygulanacak mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.