Miras bırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla taşınmazını tapuda satış gibi gösterip aslında bağışlaması hâlinde diğer mirasçıların açabileceği dava; şartları, ispatı ve süre.
Miras uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan durumlardan biri, miras bırakanın (murisin) sağlığında taşınmazını mirasçılarından birine ya da üçüncü bir kişiye tapuda satış göstererek devretmesidir. Gerçekte bedel ödenmemiş ve amaç diğer mirasçılardan mal kaçırmaksa, bu işleme muris muvazaası denir.
Muris muvazaası nedir?
Muvazaada tarafların gerçek iradesi ile görünüşteki işlem birbirinden farklıdır:
- Görünüşteki işlem: Tapuda yapılan satış sözleşmesi.
- Gizli işlem: Aslında yapılmak istenen bağışlama.
Yargıtay'ın 01.04.1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre görünüşteki satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesine uymadığı için, gizli bağış sözleşmesi ise resmi şekilde yapılmadığı için geçersizdir. Bu nedenle mirasçılar, taşınmazın tapusunun iptal edilerek miras payları oranında adlarına tescilini isteyebilir.
Davayı kimler açabilir?
Saklı payı olsun ya da olmasın her mirasçı bu davayı açabilir. Mirasçı, kendi miras payı oranında dava açabileceği gibi tüm mirasçılar birlikte de dava açabilir.
Süre var mı?
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası, herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Ancak davanın miras bırakanın ölümünden sonra açılabileceği unutulmamalıdır.
Nasıl ispat edilir?
Muvazaa her türlü delille, tanık dahil ispatlanabilir. Mahkemelerin dikkate aldığı başlıca göstergeler şunlardır:
- Tapuda gösterilen bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki açık oransızlık,
- Alıcının bedeli ödeyecek ekonomik gücünün bulunmaması,
- Murisin satış yapmak için makul bir ihtiyacının olmaması,
- Devrin, mirasçılar arasındaki küslük veya ikinci evlilik gibi bir olayın ardından yapılması,
- Murisin devirden sonra da taşınmazı kullanmaya devam etmesi.
Tenkis davasından farkı
Tenkis davası, miras bırakanın saklı payı zedeleyen kazandırmalarının indirilmesi için açılır ve kanuni sürelere tabidir. Muris muvazaasında ise işlemin kendisi geçersizdir. Uygulamada iki talep çoğu zaman birlikte, muris muvazaası asıl, tenkis ise terditli (kademeli) talep olarak ileri sürülür.
Tapu kayıtları, devir tarihindeki rayiç değer ve murisin o dönemdeki ekonomik durumuna ilişkin belgeler dava açılmadan önce toplanmalıdır.