Göcek ve Fethiye marinalarında el değiştiren teknelerde sicil kaydı, rehin ve haciz kontrolü, ekspertiz, sigorta ve sözleşmenin şekli. Satın almadan önce kontrol edilmesi gereken başlıklar.
Göcek, Fethiye ve Dalaman çevresindeki marinalarda her sezon çok sayıda gezi teknesi, gulet ve yat el değiştirir. Tekne alım-satımı, bir otomobil alımından çok bir taşınmaz alımına benzer; kayıt, rehin ve teknik durum kontrol edilmeden yapılan satışlar ciddi uyuşmazlıklara yol açar.
1. Tekne hangi sicile kayıtlı?
Türk bayraklı tekneler büyüklüklerine göre ya Türk Gemi Siciline ya da liman başkanlıklarında tutulan bağlama kütüğüne kaydedilir. Hangi kayda tabi olduğu; devrin nasıl yapılacağını, rehin (ipotek) kurulup kurulamayacağını ve hangi belgelerin isteneceğini belirler.
- Sicil ve kütük kaydında satıcının malik olarak göründüğünü,
- Tekne üzerinde gemi ipoteği, rehin, haciz veya ihtiyati tedbir bulunup bulunmadığını,
- Teknenin adı, boyutları ve motor bilgilerinin kayıtla uyumlu olduğunu
mutlaka resmi kayıt üzerinden kontrol edin.
2. Sözleşmenin şekli
Sicile kayıtlı teknelerde mülkiyetin devri için kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmalı ve devir sicile tescil ettirilmelidir. Uygulamada güvenli yol, satış sözleşmesinin noterde düzenlenmesi ya da imzaların noterce onaylanmasıdır. Sözleşmede şu hususlara yer verilmelidir:
- Teknenin tüm kimlik bilgileri ve envanteri (motor, jeneratör, botlar, elektronik cihazlar, yelkenler),
- Satış bedeli ve ödeme takvimi; kapora ve cayma şartları,
- Teslim yeri ve tarihi, teslime kadar hasar ve masrafların kime ait olduğu,
- Ayıplardan sorumluluk ve ekspertiz sonucuna bağlı şartlar,
- Varsa mevcut çarter rezervasyonlarının ve bağlama sözleşmesinin akıbeti.
3. Ekspertiz (survey)
Gövde, osmoz, şaft, pervane ve motor durumu ancak tekne karaya çekilerek yapılan bağımsız bir ekspertizle anlaşılabilir. Ekspertiz raporunu sözleşmenin eki yapmak ve önemli bir ayıp çıkması hâlinde sözleşmeden dönme hakkı tanımak alıcıyı korur.
4. Gizli ayıplar
Satıcı, satış anında bulunan ve alıcının olağan bir incelemeyle fark edemeyeceği ayıplardan sorumludur. Alıcı, teslimden sonra tekneyi makul süre içinde muayene etmeli ve ayıbı fark ettiğinde satıcıya gecikmeksizin bildirmelidir. Bildirim noter, KEP veya ispatlanabilir başka bir yolla yapılmalıdır.
5. Sigorta, vergi ve ticari kullanım
- Teslim anından itibaren geçerli bir tekne sigortası yaptırılmalıdır; mevcut poliçenin devri mümkünse koşulları incelenmelidir.
- Tekne ticari amaçla (çarter, günlük tur) kullanılacaksa gerekli belge ve izinler önceden araştırılmalıdır.
- Yabancı bayraklı teknelerde gümrük ve giriş-çıkış kayıtları ayrıca kontrol edilmelidir.
Tekne alımında en pahalı hata, kayıt kontrolü yapılmadan kapora ödemektir. Kapora ödenmeden önce yazılı bir ön sözleşme yapılmalı ve kaporanın hangi hâllerde iade edileceği açıkça yazılmalıdır.