Kıyıda ve sahil şeridinde hangi yapılar yapılabilir, kıyı kenar çizgisine nasıl itiraz edilir, tapulu taşınmaz kıyıda kalırsa ne olur? Göcek–Fethiye Özel Çevre Koruma Bölgesi'ndeki ek izinlerle birlikte temel kurallar.
Fethiye Körfezi ve Göcek koyları, Türkiye'de kıyı mevzuatının en sık gündeme geldiği bölgelerdendir. İskele, ahşap platform, beach club, otel veya müstakil konut projelerinde ilk sorulması gereken soru şudur: Taşınmaz kıyı kenar çizgisine göre nerede kalıyor?
Temel kavramlar
- Kıyı kenar çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda, taşkın durumları dışında suyun kara yönünde ulaştığı en son noktaların birleşmesinden oluşan çizgidir.
- Kıyı: Kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alandır.
- Sahil şeridi: Kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak en az 100 metre genişliğindeki alandır.
Anayasa'nın 43. maddesi ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu uyarınca kıyılar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve herkesin eşitlikle ve serbestçe yararlanmasına açıktır. Kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan alanlar özel mülkiyete konu olamaz.
Kıyıda ve sahil şeridinde ne yapılabilir?
Kıyıda
Kıyıda kural olarak yapı yapılamaz. Ancak kamu yararının gerektirdiği hâllerde ve uygulama imar planı kararıyla iskele, liman, barınak, rıhtım gibi kıyının niteliğine uygun yapılar yapılabilir. Bu yapılar için ayrıca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın onayı gerekir.
Sahil şeridinde
Sahil şeridinin kıyı kenar çizgisine bakan ilk 50 metrelik bölümü yalnızca yaya yolu, gezinti, dinlenme, seyir ve rekreaktif amaçlı alanlar olarak düzenlenebilir. Kara yönündeki ikinci 50 metrelik bölümde ise imar planı kararıyla, kanunda sayılan sınırlı amaçlara yönelik yapılara izin verilebilir.
Göcek–Fethiye Özel Çevre Koruma Bölgesi
Göcek ve Fethiye'nin önemli bir bölümü Fethiye–Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içindedir. Bu bölgede imar planları, yapı izinleri ve kıyı kullanımları için genel kurallara ek olarak koruma bölgesine özgü izin ve onaylar aranır. Belediyeden alınan bir iznin tek başına yeterli olduğu düşünülmemeli, koruma statüsü mutlaka araştırılmalıdır.
Kıyı kenar çizgisine itiraz
Kıyı kenar çizgisi valilik bünyesindeki komisyonlarca belirlenir ve Bakanlık onayından sonra ilan edilir. Onaylanan kıyı kenar çizgisi bir idari işlemdir; bu işlemden hakkı etkilenenler, ilanın ardından İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülen 60 günlük dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Süre kaçırıldığında, sonraki uygulama işlemleri üzerinden dava açma imkânı sınırlıdır.
Tapulu taşınmaz kıyıda kalırsa
Yeni bir tespitle tapulu bir taşınmazın tamamı ya da bir kısmı kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalabilir. Bu durumda Hazine tarafından tapu iptali ve terkin davası açılabilmektedir. Tapu kaydının hatalı tutulması nedeniyle mülkiyetini kaybeden malik, Türk Medeni Kanunu'nun 1007. maddesi kapsamında Devlete karşı tazminat talep edebilir. Tazminat davasında taşınmazın dava tarihindeki değeri ve tapu kaydına iyiniyetle güvenilip güvenilmediği tartışılır.
Kontrol listesi
- Taşınmazın onaylı kıyı kenar çizgisi paftasını ve ilan tarihini edinin.
- Uygulama imar planını ve plan notlarını inceleyin.
- Özel çevre koruma, sit veya orman sınırı gibi ek statüleri araştırın.
- İskele veya platform gibi kıyı yapıları için hangi kurumdan izin alınacağını netleştirin.
- Satın alma öncesinde tapu kaydında Hazine lehine şerh veya derdest dava olup olmadığını kontrol edin.